Kazetariak eta iturriak: dokumentu batek argitaratu aurretik salatzen duena
Dokumentu bat erakunde batetik ateratzen denean, orrian irakurtzen dena zati bat baino ez da. Barruan joan daitezke idatzi zuenaren izena, haren enpresarena, gero nork ukitu zuen eta zenbat denboraz, eta, paper eskaneatu batean, begi hutsez ikusten ez diren markak. Iturri batentzat, hori izan daiteke anonimotasunaren eta anonimotasunik ezaren arteko aldea.
Office dokumentu batek edo PDF batek daramana
- Word, Excel edo PowerPoint batean: egilea, azkenekoz nork aldatu zuen, enpresa, berrikuspen kopurua, edizio-denbora osoa, txantiloia eta datak. Programak berak betetzen ditu, erabiltzen duenaren kontuko datuekin.
- PDF batean: egilea, izenburua, sortzeko erabilitako programa eta bihurtu zuena, datak eta, sarritan, hori guztia errepikatzen duen XMP bloke bat, batzuetan historia ere gehitzen duena.
- Barruan dituen irudietan: dokumentu batean itsatsitako argazki batek bere metadatuak gorde ditzake, bere GPSarekin.
Kasu bat: Irakeko dosierra
2003an, Britainia Handiko Gobernuak bere webgunean argitaratu zuen, Word formatuan, Irakeri buruzko txosten bat, eta geroago jakin zen zati batean lan akademiko batetik kopiatua zegoela. Richard M. Smith ikertzaileak fitxategiaren barrutik atera zuen haren berrikuspen-erregistroa, orrian ikusezina, hura ukitu zuten pertsonen erabiltzaile-izenekin; kazetari batek Downing Streeteko eta Foreign Officeko funtzionario gisa identifikatu zituen. Smithek 2003ko ekainaren 30ean argitaratu zuen.
Dena ez da metadatua: eskaneatzeak
Paper bat eskaneatzeak edo haren argazkia ateratzeak ez ditu arrastoak kentzen: aldatu egiten ditu. Koloretako laser-inprimagailu askok ia ikusezinak diren puntu hori batzuk gehitzen dizkiote orri bakoitzari, inprimagailuaren eta inprimaketaren datuak kodetzen dituztenak.
2017an, The Intercept-ek NSAren dokumentu eskaneatu bat argitaratu zuen. Kazetariek eta segurtasun-adituek gero adierazi zuten argitaratutako irudian puntu horiek ikusten zirela. Reality Winner zen dokumentua filtratu zuen analista, eta haren aurkako akusazioa beste froga batzuetan oinarritu zen —nork inprimatu zuen dokumentua, hedabidearekin izandako harremana eta paperaren tolesturak—; artikulua argitaratu baino bi egun lehenago atxilotu zuten. Baina kasuak ikasgai bat utzi zuen: iturri bati buruz argitaratzen denak dirudiena baino gehiago esan dezake hari buruz.
Dokumentu bat argitaratu edo bidali aurretik
- Begiratu zer daraman. Arrastatu Word, Excel, PowerPoint edo PDF fitxategia KillEXIF-era: egilea, enpresa, datak eta gainerakoa ikusiko dituzu. Analisia zure nabigatzailean egiten da, eta dokumentua ez da zure ordenagailutik ateratzen; hori da, hain zuzen, dokumentu sentikor batekin garrantzitsuena.
- Garbitu fitxategia, ez pantaila-argazki bat. KillEXIF-ek dokumentuaren propietateak kentzen ditu edukia ukitu gabe, eta gero egiaztatzen du ez dela ezer geratzen.
- Testu bat estaltzea ez da ezabatzea. PDF batean testu baten gainean jarritako kutxa beltz batek begientzat bakarrik estal dezake: testuak azpian jarraitzen du, eta kopia daiteke. Hori ez da metadatua, eta metadatu-tresnek ez dute konpontzen; testua benetan kendu behar da.
- Paper bat bada, argitaratu transkribatuta edo erreproduzituta, ez jatorrizkoaren irudia, eta pentsatu edukiak berak zer agerian uzten duen: nork zuen sarbidea dokumentu zehatz horretara.