Zergatik kendu metadatuak: benetako lau arrisku, dokumentatutako kasuekin
Argazki batek edo dokumentu batek irekitzean ikusten ez diren datuak dakartza idatzita: non egin ziren, zerekin, noiz eta, batzuetan, nork. Gehienetan ez da ezer gertatzen. Baina gertatzen denean, pertsonak bidaltzen ari zela ere ez zekien zerbaitengatik izan ohi da.
1. Non zeunden esaten dute
Mugikorrak argazki eta bideo bakoitzaren GPS koordenatuak gordetzen ditu, metro gutxi batzuetako tartearekin. Argazki bakar batek non egin zen esaten du; hainbatek, etxean, lanean edo zure seme-alaben eskolan eginak, zure ohiturak marrazten dituzte.
McAfeeren kasua, 2012an. John McAfee Belizetik ihesi zebilen, han poliziak auzoko baten heriotzagatik galdekatu nahi baitzuen. Vice aldizkariak haren argazki bat argitaratu zuen, iPhone 4S batekin egina, eta kazetari batek haren EXIFean Guatemalako puntu baten koordenatuak irakurri zituen. McAfeek lehenik datuak faltsutu zituela esan zuen, eta hurrengo egunean han zegoela onartu zuen, NPRk eta PetaPixelek 2012ko abenduaren 3an eta 4an kontatu zutenez. Argazkia ez zuen berak argitaratu, aldizkariak baizik: kokapena fitxategiaren barruan zihoan, inork erabaki gabe.
Parler eta Kapitolioa, 2021ean. Parler sare sozialak ez zituen kentzen bertara igotzen ziren bideoen metadatuak. Haren argitalpen publikoak deskargatu zirenean, Gizmodok mapa batean kokatu zituen, 618 bideoren GPSarekin, Estatu Batuetako Kapitolioaren barruan zeuden erabiltzaileak 2021eko urtarrilaren 6an, urtarrilaren 12an argitaratu zuenez.
2. Pertsona bati jarraitzeko aukera ematen dute
Ez da kasu ospetsurik behar arriskua ikusteko. Argazki batzuen data, ordua eta lekuarekin jakin daiteke norbait zer ordutan ateratzen den etxetik, non igarotzen dituen arratsaldeak edo non egiten dituen udako oporrak. Pertsonak argitaratu nahi izan ez duen informazioa da: fitxategien barruan zihoan.
Horregatik du garrantzia egoera jakin batzuetan: norbaitek jazartzen bazaitu, Interneten zerbait saltzen baduzu eta etxean egindako argazkiak bidaltzen badituzu, edo haurren argazkiak partekatzen badituzu. Kasu horietan guztietan, arazoa ez da argazkia, idatzita daramana baizik.
3. Gailua eta hura erabiltzen duena identifikatzen dituzte
Kokapenaz gain, argazki batek telefonoaren marka eta modeloa eraman ditzake, batzuetan haren serie-zenbakia, eta editatzeko erabilitako programa. Argazki anonimo bat pertsona batekin lot dezaketen datuak dira.
«w0rmer»-en kasua, 2012an. Horrela sinatzen zuen erasotzaile batek Alabamako Segurtasun Publikoko Sailaren webgunetik lapurtutako datuak argitaratu zituen, iseka-kartel bat zuen argazki batekin batera. FBIren salaketa penalaren arabera, 2012ko martxoaren 15ekoa, EXIFak zioen argazkia iPhone 4 batekin egin zela, Photoshoprekin editatu zela eta Melbourneko kanpoaldeko koordenatuak zituela, Australian, eta salaketaren arabera koordenatu horiek helbide batera seinalatzen zuten. Hortik iritsi zen FBI erasotzailearen bikotekidearengana eta harengana. Argazkia ez zen froga bakarra izan —salaketak IP helbideak, txioak eta zaintza ere erabiltzen ditu—, baina hura izan zen bikotekidearengana eraman zuena.
Irakeko helikopteroak, 2007an. 2012an, Estatu Batuetako Armadako inteligentzia-ofizial batek Armadaren webgune ofizialean kontatu zuen soldadu batzuek Irakeko base batera iritsi berri ziren helikoptero batzuen argazkiak igo zituztela Internetera, eta haietatik abiatuta etsaiak helikopteroak kokatu eta horietako lau suntsitu zituela mortero-eraso batekin. Ofizial baten kontakizuna da, argitaratutako xehetasun gehiagorik gabe, baina Armadak bere soldaduei ohartarazteko erabili zuen mugikorrak argazki bakoitzaren barruan latitudea eta longitudea idazten dituela.
4. Dokumentuek nork idatzi zituen esaten dute
Word batek edo PDF batek egilearen izena, enpresa, azkenekoz nork aldatu zuen, zenbat denboraz editatu zen eta sortu zuen programa eraman ditzake. Horietako ezer ez da orrian ikusten.
Irakeko dosierra, 2003an. Britainia Handiko Gobernuak bere webgunean argitaratu zuen, Word formatuan, Irakeri buruzko txosten bat, eta geroago jakin zen zati batean lan akademiko batetik kopiatua zegoela. Richard M. Smith ikertzaileak fitxategia deskargatu eta haren berrikuspen-erregistroa atera zuen, dokumentuaren barruan ezkutatuta zegoena: hura ukitu zuten lau pertsonen erabiltzaile-izenak, kazetari batek Downing Streeteko eta Foreign Officeko funtzionario gisa identifikatu zituenak. Smithek 2003ko ekainaren 30ean argitaratu zuen.
Eta ohar bat: metadatuak froga ere badira
Argazki baten data eta lekua, edo dokumentu baten egilea, epaiketa batean edo gatazka batean erabil daitezke, dituenaren alde edo aurka. Fitxategi bat partekatu aurretik metadatuak kentzeak zure pribatutasuna babesten du; dagoeneko prozesu baten parte den fitxategi bat aldatzea beste kontu bat da. Hori bada zure kasua, gorde jatorrizkoa bere horretan eta eskatu aholkua.
Zer egin
Ez da partekatzeari utzi behar, zer partekatzen den jakin besterik ez. Argazki edo dokumentu bat bidali aurretik, begiratu zer daraman: argazki baten metadatuak nola ikusi azaltzen duen gidan dago nola egin mugikorrean, ordenagailuan edo webgune honetan, inora igo gabe.
Eta eman nahi ez duzun zerbait badarama, kendu. KillEXIF-ek zure nabigatzailean egiten du, argazkia berriro konprimatu gabe eta ondoren ezer geratzen ez dela egiaztatuz. Kokapena baino ez bazaizu kezkatzen, Mac eta Windowserako mahaigaineko aplikazioek «Kokapena soilik» profila ere badute.